powrót

Paschalscy

Rodzina kupców i przemysłowców, wywodząca się z Radomia. Należał do niej m.in. Mikołaj Paschalski, członek radomskiego Zgromadzenia Kupieckiego, oraz Feliks Paschalski, założyciel (1918) i wieloletni dyrektor tamtejszej Szkoły Handlowej.

Najwybitniejszym przedstawicielem był Władysław Paschalski (1883–1927). Już w młodym wieku podjął pracę w fabryce gilz swojego stryja w Radomiu. Później znalazł się w Krakowie, gdzie założył swój pierwszy zakład przemysłowy. Tam zastała go pierwsza wojna światowa. W celu ratowania zakładu przeniósł się do Wiednia, zaś po zakończeniu wojny wrócił do kraju. W Warszawie, przy ul. Żytniej, założył Fabrykę Maszyn dla Przemysłu Tytoniowego. W 1924 r. uzyskał od Ministerstwa Spraw Wojskowych kontrakt na produkcję maszyn do wyrobu amunicji. Przyczyniło się to do rozwoju fabryki. Władysław Paschalski wspierał polskich konstruktorów i często wykorzystywał ich pomysły, zamiast kupować patenty z zagranicy.

W roku 1926 zlecił budowę willi w Konstancinie. Otrzymała ona nazwę „Izyhali”, od imion swoich dwóch córek. Niestety fundator nie doczekał ukończenia willi, gdyż zmarł przedwcześnie w wieku 44 lat.

Po jego śmierci kierownictwo zakładu przejął jego szwagier, inż. Mieczysław Górski (1888–1965). Dziś w miejscu fabryki stoi luksusowy apartamentowiec.

Historię rodziny Paschalskich przestawia film dokumentalny „Coś pięknego” z 2002 roku. Bohaterką filmu jest Hala, jedna z córek Władysława. Poza „Izyhali” do Paschalskich należała też willa „Muszka”, wybudowana w tym samym okresie. Jej projekt został zakupiony przez Władysława Paschalskiego na Brukselskich Targach Architektonicznych.