powrót

Dąmbscy

Magnacka rodzina pochodząca z Kujaw, pieczętująca się herbem Godziemba. Najstarsze potwierdzone źródłowo informacje o początkach rodu dotyczą żyjącego w XV wieku Bernarda z Małej Kłobi i Ossowa pod Lubrańcem. Zakupił on Dąmbie, od którego z czasem powstało nazwisko Dąmbski.

W XVI wieku dokonał się podział rodu na dwie główne linie. Część Dąmbskich, najprawdopodobniej w ślad za kanonikiem krakowskim Piotrem, osiedliła się w Małopolsce. Na Kujawach pozostała druga, bardziej znana linia.

Polityczna i majątkowa kariera rodu była dziełem biskupa Stanisława Dąmbskiego (zm. 1700), jednej z największych indywidualności w rodzie. Położył on duże zasługi przy elekcji Augusta II, co przyniosło jego rodzinie liczne awanse i nadania. W 1693 r. zlecił on w Toruniu budowę pałacu, zwanego do dziś „Pałacem Dąmbskich”. Brat Stanisława, Zygmunt był wojewodą brzesko-kujawskim i zgromadził rozległe dobra ziemskie. Udane koligacje małżeńskie ustabilizowały pozycję rodu w XVIII w. Do czasów rozbiorów Dąmbscy pełnili najważniejsze funkcje państwowe na Kujawach, m.in. marszałkowskie i kasztelańskie.

Wnuk ostatniego kasztelana inowrocławskiego, Bruno Dąmbski w 1888 r. ożenił się z Józefą z Iwaszkiewiczów, jedną z pierwszych mieszkanek Konstancina. Herb rodziny Dąmbskich, Godziemba widnieje na elewacji jej willi „Pod Dębem”. Do Józefy Dąbskiej należała również willa Szwajcarka - jeden z pierwszych pensjonatów Konstancina. Była ona także fundatorką konstancińskiego kościoła pw. Wniebowzięcia NMP.

W 20-leciu międzywojennym istotną postacią w życiu politycznym i kulturalnym kraju był hrabia Wacław Dąmbski. W jego majątku w Winiarach pod Warką gościło wiele znanych osobistości, jak: Józef Piłsudski, Ignacy Jan Paderewski, generał Lucjan Żeligowski czy Józef Mehoffer, który utrwalił małżeństwo Dąmbskich na portretach.

W czasie wojny hrabia Wacław ukrywał w dworze miejscowych Żydów. Z małopolskiej gałęzi rodziny wywodzi się Izydora Dąmbska (1904–1983), wybitna filozof, logik i epistemolog, przedstawicielka szkoły lwowsko-warszawskiej, a także autorytet moralny środowiska ludzi nauki oraz kultury. Swój wiersz pt. „Potęga smaku” zadedykował jej Zbigniew Herbert.

Pod Dębem

Willa należy do najstarszych wśród konstancińskich rezydencji, bo powstała na zlecenie Józefy hr. z Iwaszkiewiczów Dąmbskiej w 1902 r., wg projektu Józefa Piusa Dziekońskiego...

»