powrót

Biały Dworek

adres obiektu: Konstancin-Jeziorna, Wierzejewskiego 9
data powstania: 1912 r.
autor projektu: Tadeusz Zieliński

„Biały Dworek” zaprojektował w 1912 r. 29-letni architekt Tadeusz Zieliński (1883–1925), profesor Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej na zlecenie Tadeusza Łebkowskiego. Następnie budynek należał do łódzkiego przemysłowca Józefa Landaua (1877–1944) współzałożyciela i dyrektora Towarzystwa Zakładów Chemicznych "Stern", wybitnego przedstawiciela polskiej branzy chemicznej na arenie miedzynarodowej, odznaczonego Orderem Legii Honorowej, belgijskim Orderem Leopolda III 2 klasy i Orderem Polonia Restituta przez prezydenta RP. Landau, żonaty z Haliną z Przeworskich miał dwoje dzieci: Stanisława Tadeusza (ur. 1909), chemika i Marię Janinę (ur. 1923), analityka lekarskiego. Był czynnym członkiem loży masońskiej B’nai B’rith. Zginął razem z żoną 12.02.1944r. w Radości pod Warszawą na skutek denuncjacji.

Tuż po II wojnie światowej w Białym Dworku mieściła się zamiejscowa placówka Piaseczyńskiego UB. Miejsce to wykorzystywano na przesłuchania i torturowanie żołnierzy AK. Zamordowano tu m.in. Henryka Stokowskiego ps."Jaskółka", żołnierza batalionu "Krawiec" należącego do VII Obwódu "Obroża" (powiat warszawski) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej - 5 Rejon "Gątyń" (Piaseczno).

W późniejszym okresie w willi przez lata mieścił się Oddział Dziecięcy Skolioz i Ofiar Choroby Heinego-Medina STOCER.
.

Biały Dworek, fasada frontowa, 2012 r. Zdjęcie Michał Krasucki


Biały Dworek, mozaika nad wejściem, 2014 r. Zdjęcie ze zbiorów KDK

„Biały Dworek” to jednokondygnacyjny budynek z cegły na planie prostokąta, otynkowany, podpiwniczony, na cokole, z mieszkalnym poddaszem. Dach wielospadowy z facjatkami pokryty jest dachówką. Elewacja zachodnia – frontowa jest trójosiowa, z osią środkową cofnięta, tworząca wnękę z dwoma kolumnami flankującymi profilowany ozdobny portal zdobiący główne wejście. Powyżej znajduje się facjatka z trójdzielnym, rozgraniczonym kolumienkami oknem, nad którym dekoracyjnymi literami napisana jest nazwa posiadłości: „Biały Dworek”.


Biały Dworek, fasada ogrodowa, 2014 r. Zdjęcie ze zbiorów KDK

Elewacja wschodnia, ogrodowa, ozdobiona jest na osi trójbocznym ryzalitem przykrytym tarasem z kolumnami wspierającymi zakończony owalnie daszek. Elewacja południowa jest siedmioosiowa, z pięcioosiowym ryzalitem, z półkolumnami wspierającymi taras. W drugiej kondygnacji, w dachu, duża trzyosiowa facjata zwieńczona falistym naczółkiem, ozdobiona profilowanym gzymsem.

Budynek jest chroniony poprzez indywidualny wpis do rejestru decyzją z dnia 18.05.1977 pod nr. A-898.

Literatura:
Świątek T.W., Konstancin. Śladami ludzi i zabytków, Pruszków 2007

W 2016 r. zrealizowano film dokumentalny pt. "Tajemnice Białego Dworku" w reż. Julity Wołoszyńskiej-Matysek, ktory opowiada o historii tego miejsca, w czasie gdy było ono placówką UB.

Architektura i urbanistyka Konstancina-Jeziorny

Tomasz Lachowski
Rozważania na temat architektury i urbanistyki terenów leżących w granicach dzisiejszego miasta Konstancin-Jeziorna wymagają